|
|
De Olympische Spelen
Mythologie
Over het ontstaan van de Spelen bestaan veel verhalen.
Voor een overzicht, klik hier. |
 |
Geschiedenis
De Olympische Spelen uit de Oudheid noemt men ook wel de Antieke of Klassieke
Olympische Spelen.
Vóór de Olympische Spelen bestonden er de gewone Spelen, de Nemeïsche Spelen
(ter ere van Zeus), de Pythische Spelen (ter ere van Apollo), de Istmische Spelen (ter ere van
Poseidon) en de Pan-Atheense Spelen (ter ere van Pallas Athena). Deze Spelen ontstonden met het doel
een god of godin te eren of de goden te danken voor een overwinning.
De eerste Olympische Spelen werden waarschijnlijk al in de 9de eeuw V.C.
in Olympia gehouden. Koning Ifitos van Elis kreeg van het orakel van
Delphi te horen dat hij Griekenland kon redden van ziekten en burgeroorlogen, als
hij de oude Spelen weer nieuw leven zou inblazen. Hij zorgde voor een wapenstilstand
en nodigde alle andere staten van Griekenland uit om in vrede naar Olympia te komen.
Zeker is dat de eerste Olympische Spelen in 776 V.C. werden gehouden. Er was slechts één wedstrijdonderdeel:
de dromos, die gewonnen werd door Koroibos. Bij dit hardlooponderdeel werd er 192,27 meter afgelegd, oftewel 600 keer
de voet van Zeus (of van Heracles?). Deze afstand was éénmaal de lengte van het stadion. Aangezien je een afstand van
200 m volgens huidige records binnen 20 seconden kunt afleggen, waren de Spelen, wat het sportonderdeel betrof,
snel voorbij.
De hardloper Koroibos is de eerste atleet, wiens naam ons door inscriptie in marmer bekend is.
Opvallend is, dat deze overwinning - van een atleet van de Olympische Spelen in 776 V.C. - de basis vormt van de
tijdrekening van de Griekse Oudheid. Vanaf toen is de Griekse tijdrekening in termen van olympiaden uitgedrukt.
Een olympiade was een periode van vier jaar, gelegen tussen twee opeenvolgende Olympische Spelen. In alle Helleense
steden werd deze kalender gebruikt. Vandaag de dag kan men nog altijd niet met zekerheid zeggen op welke datum de
stad Troje is ingenomen of op welke datum Homeros is gestorven, maar we weten zeker wanneer Koroibos in Olympia is
gekroond als winnaar, namelijk in 776 V.C.. Dit is de eerste vaste datum in de Westerse beschaving.
Ook al konden er door omstandigheden
niet altijd Spelen gehouden worden, toch ging de telling in olympiades door.
Onderdelen
Hardlopen
 |
De eerste onderdelen bestonden uit een sprint (192 m), een middenafstand (384 m)
en een lange afstand (4614 m).
Een bijzonder hardloopnummer was de hiplotodromos: een loopwedstrijd over een afstand
van tweemaal de dromos, gekleed in wapenuitrusting
(helm, schild en in de begintijd ook nog scheenbeschermers). Men denkt dat er niet
meer dan 25 atleten aan deelnamen, daar er in de tempel van Zeus niet meer dan 25 schilden zouden
hebben gehangen.
|
|
Dit onderdeel maakt duidelijk dat de sporten hun origine vinden in
de oorlogvoering. Een hopliet is namelijk een Griekse soldaat van goede stand, die bewapend met hoplon
(schild), borstpantser, scheenplaten en lans een geduchte tegenstander was.
Met zo'n wapenuitrusting vechten was al een sport op zich. Alleen het schild al woog
enorm zwaar.
Dit hardloopnummer was dan ook één van de zwaarste nummers.
|
Speerwerpen
 |
Speerwerpen was een onderdeel van de pentatlon (vijfkamp). Er werd gebruik gemaakt van
een tamelijk lichte speer van vlierhout. Aan de speer was een werpkoord bevestigd, maar zó
dat het koord los kon gaan. De bedoeling was dat de speer als deze weggeworpen werd,
door het leren werpkoord ging roteren, dus rond zijn as ging draaien. De speer werd
daardoor stabieler in de lucht en kon dus verder gegooid worden. Er werden waarschijnlijk
net zulke afstanden als tegenwoordig geworpen, dus tussen 80 en 100 meter.
|
Verspringen
 |
Verspringen gebeurde vroeger anders dan tegenwoordig. Of vroeger een aanloop werd genomen,
is niet bekend, maar afbeeldingen tonen wel verspringers met halteres (gewichten)
in hun handen. Een in Olympia gevonden springgewicht weegt 4,5 kg. Dit zou betekenen
dat met 9 kg aan gewicht werd vergesprongen. Maar misschien was het
gevonden gewicht slechts voor de sier en waren de echte gewichten lichter. Er is
in ieder geval een record bekend van 16,66 m! Aangezien het verspringrecord
tegenwoordig op ongeveer 9 m staat, ligt het voor de hand om te veronderstellen dat
vroeger verschillende pogingen bij elkaar werden opgeteld of dat gebruik werd gemaakt van
een hinkstapsprong.
|
Discuswerpen
 |
Als er één sport bekend staat als een klassieke sport, dan is het wel het discuswerpen.
Toen men dit onderdeel bij de Spelen van Athene in 1896 wilde invoeren, moesten de atleten eerst
naar oude afbeeldingen van Griekse discuswerpers kijken en natuurlijk naar het bekende
beeld van de discuswerper van Myron.
De discus varieerde vroeger in gewicht. Men zorgde er wel voor dat de atleten in één wedstrijd
hetzelfde gewicht gebruikten. De disci waren van brons, marmer of lood en maten in doorsnede
17 tot 35 cm en wogen 1,5 tot 6,5 kg. Het is niet geweten of men vroeger al ronddraaide voor
de discus werd weggegooid.
|
Worstelen, Boksen en Pankration
 |
Ook de vechtsporten kwamen natuurlijk rechtstreeks voort uit de oorlogvoering.
Bij het worstelen was het de bedoeling om de tegenstander met zijn rug op de grond
te gooien. De wedstrijd was pas afgelopen als de tegenstander drie keer op de grond
was gegooid, hoe lang dat ook mocht duren.
|
 |
Bij het boksen was er ook geen tijdslimiet. Het gevecht ging net zolang door totdat
er één van de twee moest opgeven. De boksers gebruikten geen handschoenen,
maar wikkelden leren riemen om hun handen en onderarmen. Later
schijnt men loden puntige kogeltjes op de riemen te hebben bevestigd. Eén klap met dergelijke handriemen
kon slecht aflopen. Onder de sportbeoefenaars waren de boksers dan ook gemakkelijk te herkennen:
velen hadden bloemkooloren en verminkte gezichten.
|
 |
Het pankration was de vechtsport, waarbij vrijwel alles mocht: slaan, trappen,
vingers breken. Wat echter niet mocht, was bijten en elkaars ogen uitsteken!
|
Wagenrennen en paardenraces
 |
In het hippodroom werden de hippische sporten afgewerkt. Het hippodroom was te vergelijken
met het stadion van de hardlopers: niet meer dan een lange baan in de open lucht.
Bij de wagenrennen deden wagens met twee paarden ervoor (tweespan) en met
vier paarden ervoor (vierspan) mee. Niet de berijder van de wagen kreeg, als hij
won, de overwinningstak, maar wel de eigenaar van de paarden. Een bekende winnaar
was Alkibiades.
De gewone paardenraces gingen net zoals tegenwoordig in zijn werk. Een jockey mende
de paarden. Maar ... de eigenaar van de paarden kreeg de overwinningstak.
|
Bloot is mooi!
 |
De deelnemers aan de wedstrijden kwamen, behalve bij de wagenrennen, naakt in actie.
Over de oorsprong van dit gebruik bestaat geen zekerheid. Misschien wilde men er zo
wel over waken dat vrouwen niet deelnamen. Want voor vrouwelijke deelnemers en toeschouwers
waren de Spelen verboden. Op overtreding van dit verbod stonden strenge straffen.
Toch werd getracht dit verbod wel eens te ontduiken, zoals blijkt uit het verhaal
van een vrouw, die vermomd als trainer naar het boksen van haar zoon ging kijken.
Toen hij won, sprong ze in haar enthousiasme over de afrastering, maar verloor daarbij
een deel van haar kleren ... .
Sinds die tijd moesten ook de trainers de Spelen naakt bijwonen! |
Afloop
Gedurende twee eeuwen stelden de Romeinen alles in het werk om de Spelen te bevorderen,
maar het was uiteindelijk de Romeinse keizer Nero die ze om zeep hielp. Op verzoek van Nero
werden de Spelen van de 211de Olympiade uitgesteld van 65 tot 67 N.C., iets
wat nog nooit eerder was gebeurd.
In 67 N.C. kwam Nero in hoogsteigen persoon naar Olympia, waar hij zich liet
inschrijven voor het wagenrennen. In dat nummer moest hij het opnemen tegen doorwinterde
deelnemers, maar allen wisten dat hun eventuele zege eigenlijk de dood zou betekenen.
De keizer viel twee keer van zijn wagen en hij haalde niet eens het einde van de race.
Toch werd hij onder luid gejuich tot winnaar uitgeroepen. Al zijn tegenstanders
hadden de strijd gestaakt om zichzelf in te dekken. Nero riep zichzelf uit tot winnaar en
lauwerde zichzelf met de olijfkrans. Uit dankbaarheid schonk hij de scheidsrechters het
Romeinse burgerschap. In de Altis liet hij zijn beeld en dat van zijn vrouw Popaea
Sabina plaatsen. Na zesendertig maanden afwezigheid trok de keizer eindelijk naar Rome
terug. De uitslagen van de 211de Spelen werden nooit genoteerd.
Elf eeuwen lang, tot 261 N.C., werden de Spelen iedere vier jaar gehouden. Het
is onduidelijk of daarna nog Spelen zijn ingericht, omdat men uit deze tijd
geen lijsten heeft gevonden waarop de winnaars worden vermeld. Naar alle
waarschijnlijkheid zijn de Olympische Spelen officieel afgeschaft in 394 N.C.
door de tot het christendom bekeerde
Romeinse keizer Theodosius, die toen over Griekenland heerste.
De moderne Olympische Spelen
 |
In 1896 zijn de moderne Olympische Spelen van start gegaan in Athene, op initiatief van de
Fransman Pierre de Coubertin.
Hier is een overzicht van de plaatsen waar de moderne Olympische Spelen gehouden zijn:
|
| Athene |
1896 |
Parijs |
1924 |
Melbourne |
1956 |
Moskou |
1980 |
| Parijs |
1900 |
Amsterdam |
1928 |
Rome |
1960 |
Los Angeles |
1984 |
| St. Louis |
1904 |
Los Angeles |
1932 |
Tokio |
1964 |
Seoul |
1988 |
| Londen |
1908 |
Berlijn |
1936 |
Mexico |
1968 |
Barcelona |
1992 |
| Stockholm |
1912 |
Londen |
1948 |
München |
1972 |
Atlanta |
1996 |
| Antwerpen |
1920 |
Helsinki |
1952 |
Montreal |
1976 |
Sydney |
2000 |
Dit jaar worden de Olympische Spelen terug in Athene georganiseerd.
|
|
|
